Berichten over met aandacht en bewust leven die passen in de sfeer van mindful leven en mindfulness.

Stilte in je hoofd?!


Samenvatting van een lezing die ik gaf op de landelijke Dag van de Stilte – 27 oktober 2013.

Van mensen in mijn praktijk hoor ik vaak het volgende: ‘stilte om me heen opzoeken, dat lukt nog wel. Ik ga wandelen in een bos, in bad zitten, mediteren, met aandacht iets doen. Maar stilte in mijn hoofd… Dat is lastiger! Wat kan ik doen om te zorgen dat ik rust vind in m’n kop?’ Piekeren, malen, een hoofd dat maar door rebbelt: dat geeft veel stress. Als ik vraag wat hun ideale situatie zou zijn, antwoorden diezelfde klanten dat ze meer rust zouden willen in hun hoofd, meer controle over hun gedachten, dat ze zich beter willen kunnen concentreren en niet zo snel afgeleid zouden willen zijn.

Prikkelrijke samenleving
Wat is er aan de hand? We leven in een samenleving die rijk is aan prikkels en worden de hele dag gebombardeerd met informatie. Eén dagelijkse editie van New York Times bevat even veel informatie als een burger in de zeventiende eeuw in zijn hele leven te verwerken kreeg! Internet groeit met tien miljoen pagina’s per dag, in Nederland zien we gemiddeld 380 televisie-commercials per week. Etcetera etcetera!  Al die informatie komt binnen in onze hersenen. Voor het gemak maak ik onderscheid tussen externe en interne prikkels die door ons zenuwstelsel worden verwerkt. Wij nemen de wereld waar met zintuigen: gezichtsvermogen, gehoor, reukzin, smaakzin en tastzin. In de organen die wij hebben om de zintuigen te gebruiken – ogen, oren, de huid, neus, tong – zitten opstapelingen van sensoren (zenuwcellen) die zo zijn gebouwd dat ze reageren op de buitenwereld. Via zenuwbanen worden de opgepikte prikkels of signalen doorgestuurd naar de hersenen. Daar komen ze eerst aan bij de thalamus, dit is een belangrijke zenuwkern, een verbindingsstation in de hersenen. De thalamus kiest welke prikkels we ons bewust worden en welke niet. Circa 90% van de prikkels van de zintuigen en van de zenuwbanen intern in het lichaam komt nooit in het bewuste.

Daar komt bij dat wij vermoedelijk maar een beperkt aantal prikkels tegelijk bewust kunnen verwerken. Hier wordt onderzoek naar gedaan. Het gegeven dat we onbewust een selectie maken van externe prikkels verklaart bijvoorbeeld waarom een dief in een drukke menigte makkelijk je portemonnee uit je broekzak kan vissen. De omgeving is al vol prikkels en je hebt je handen vol aan de verwerking en selectie. De ene prikkel van de dief bij je broekzak valt niet meer op. Of denk aan het filmpje van de basketballers. Je wordt gevraagd om te tellen hoe vaak het witte team de bal krijgt. Doordat je je aandacht richt op de bal en het overgooien, mis je helemaal dat er tegelijkertijd een man in een gorillapak tussen de basketballers door loopt. Je kunt het filmpje hier bekijken.

Zintuigen gebruiken als antennes
Heel vaak nemen we dus selectief waar, maar zijn we ons bewust van de selectie die we maken? Wat nu als we het waarnemingsproces actief en bewust maken? Zintuigen zijn als antennes die je kunt richten. Als je je ogen een moment sluit, kun je proberen je oren te richten. Focus ze bijvoorbeeld op muziek die uit de radio komt en richt de oor-antenne daarna op achtergrondgeluiden op straat. Probeer nu eens te switchen tussen de verschillende geluiden. Hetzelfde geldt voor de ogen. Deze zijn te vergelijken met de lens van een fotocamera: je kunt focussen op iets dichtbij, je kunt een breed beeld kiezen en je kunt ook kiezen voor aut-of-focus: de ogen zacht maken en niet richten. Ik zet zelf regelmatig mijn bril af. Het is heel ontspannend om even niet scherp te hoeven zien. Dit is iets wat je ook prima kunt oefenen in de rij bij de kassa of in de trein. Waar is je aandacht op gericht? Hoe gebruik je je zintuigen op dit moment?

Het bewust richten van de zintuigen alsof het antennes zijn, kan anti-stresserend werken. Ik zat vrijdagavond in de bioscoop bij de film Gravity. Een heel indrukwekkende film die in de ruimte speelt. In de ruimte is geen geluid – veel van de film speelde zich af in stilte. Maar naast mij zat een mevrouw met zo’n enorme doos popcorn. Kraken, kauwen, het was oorverdovend. Ik wilde die doos wel uit haar handen slaan om de mooie filmstilte terug te krijgen. Dat kon natuurlijk niet en om die irritatie binnen de perken te houden heb ik deze oefening gebruikt om mijn aandacht te verleggen naar mijn zicht. Kijken, kijken en mijn oren maar wat dichter houden.

Tips voor het omgaan met veel externe prikkels
Over het goed omgaan met de vele informatie, is heel veel te zeggen. Het valt onder het onderwerp timemanagement. Bewust kiezen wat je aandacht geeft, is de eerste stap. Dit kan op veel manieren en veel fronten. Een paar tips:
– Kies bewust wanneer je je email checkt: niet elke vijf minuten, maar drie keer per dag bijvoorbeeld.
– Zet internet en email uit als je geconcentreerd bezig wilt zijn.
– Zet ook je telefoon met regelmaat uit. Veel dingen kunnen best een uurtje wachten.
– Richt je aandacht op wat je doet. Onze aandachtspanne wordt steeds korter. De gemiddelde Nederlander kan zich nog maar 5 minuten en 7 seconden achter elkaar concentreren. Tien jaar geleden was dit meer dan 12 minuten!
– Luister naar je lijf: voel je irritatie, spanning of een heftige emotie opkomen dan is het tijd om even pas op de plaats te maken en te kijken of je niet te veel hooi op je vork hebt genomen.

Over herkauwers en planners
Het omgaan met interne prikkels, gedachten of impulsen is een ander verhaal. Nu komen we op het vlak van het denken. Ook hier zit  de huidige samenleving ons op de nek. De moderne maatschappij focust op snelheid, kennis en flexibiliteit. Om erbij te horen, moet je snel reageren, inspelen en alles weten. ‘Ik weet het niet’ is een eng antwoord geworden. En dat terwijl er bijzonder veel keuzes en mogelijkheden zijn en het voor veel mensen lastig is om te bepalen ‘wie ben ik echt, wat wil ik?’ Veel mensen hebben last van hun interne prikkels. Ze maken zich zorgen, ze malen en piekeren. Gedachtenstress kan uiteindelijk leiden tot slaapproblemen, besluiteloosheid en in het ergste geval depressieve gevoelens.

Als je piekert en maalt, zit je overmatig veel in je kop. Er zijn verschillende denkpatronen te herkennen. Je hebt mensen die herkauwen – daar ben ik er zelf een van. Elke situatie die is geweest, gaat nog eens door de molen. Wat bedoelde die persoon daarmee? En toen deed ik dat en dat, was dat handig of had ik beter iets anders kunnen doen? Dit soort denken trekt je naar achteren. Je hebt ook planners. Dat zijn mensen die voorover vallen in het denken. Ze zijn de hele tijd met de toekomst bezig. Zal ik nu dit doen of beter dat? En dan zegt die zus en dan kan ik weer dat naar voren brengen. Of je nu voorover leunt of achterover, in beide gevallen ben je bezig met een irreële activiteit. Het is gebeurd zoals het is gebeurd en dat is niet meer te veranderen of het zal gebeuren zoals het zal gebeuren en dat is nog niet te voorzien. Het denken kan zo sterk zijn dat je je niet meer bewust bent van het huidige moment. Je hoofd is topzwaar geworden, omdat je helemaal met je aandacht in het denken zit. Je raakt het contact met je lichaam voor een groot deel kwijt. Als iemand je een duwtje zou geven terwijl je aan het vooruit- of terugdenken bent, zul je voelen dat je instabiel bent en mogelijk zelfs als een rietstengel zwaait in de wind.

Aanwezig en inwendig zijn
Breng je aandacht eens bewust in je lijf. Concentreer je op je ademhaling die vanzelf rustiger wordt. Gebruik je zintuigen om in het hier & nu aanwezig te zijn. Wat hoor je nu? Wat zie je? Wat ruik je? Wat valt je op? Voel je je billen op de stoel? Hoe is het contact van je voeten met de grond? Het gaat even niet om wat er is gebeurd of wat er zal gebeuren, het gaat om wat er nu is. Aanwezig zijn heet dit.

Op mijn opleiding cranio-sacrale therapie leren wij het mooie en subtiele verschil tussen aanwezig zijn en inwezig zijn. Aanwezig zijn is  het bewust inzetten van de zintuiglijke waarneming om jezelf uit je kop te halen en naar het hier & nu te brengen. Inwezig zijn is tegelijkertijd ook bewust zijn van je lijf, je ruggengraat voelen en in je eigen midden zijn, contact maken met je eigen zelf en het voelen van de grond onder je voeten en het hemelrijk boven je. In- en aanwezig zijn, maakt direct rustig in je hoofd. De gedachten doen er opeens veel minder toe.

Tips voor het omgaan met veel interne prikkels
– Te veel denken zet je zelf in gang. Bedenk: gedachten heb je, je bent niet je gedachten. Veel gedachten zijn helemaal niet nuttig of zelfs contraproductief, terwijl ze wel in jezelf zijn opgeborreld. Doordat ze in jezelf zijn ontstaan, kun je het gevoel krijgen dat alle gedachten er toe doen. Niets is minder waar! Kijk maar eens een poosje kritisch naar je eigen gedachten. Welke gedachten voegen echt iets toe en welke stiekem maar heel weinig?
– Hersenen maken geen onderscheid tussen gezonde en ongezonde informatie. Je kunt niet fout denken. Het centrale zenuwstelsel is echt te vergelijken met een computer die oordeelloos alles voor handen verwerkt.
– Schrijf je hoofd eens leeg als het heel vol is. Ga ergens rustig zitten met pen en papier en schrijf alles op wat in je opkomt, net zo lang tot je hoofd leger wordt.
– Maak gerichte planningen en to-do-lijstjes om te zorgen dat je niet alles hoeft vast te houden in je hoofd. (To-do-lijstjes kunnen wel ook gevaarlijk zijn schreef ik op deze plek eerder.)
– Pieker voor het slapen gaan een kwartier of een half uur verplicht.
– Beweeg: de energie en voedingsstoffen gaan even naar andere organen in je lichaam dan de hersenen.
– Mediteer.

Hoe is het met jouw aan- en inwezigheid? Laat hieronder jouw ervaring achter! Ik reageer altijd.

Bronnen voor dit artikel o.a.:
Je piekert je suf – Henk Hermans
Aandacht – Sjoukje van de Kolk

Kunnen we echte stilte wel aan?

Mijn spannendste stilte was op zee. Ik mocht ooit de Atlantische Oceaan mee overzeilen. Midden in de nacht hield ik met de kapitein wacht toen we werden overvallen door een onweersbui. Torenhoge golven, woeste windvlagen, wapperende zeilen, we moesten vol aan de bak. Het water gutste over het dek, striemde mijn gezicht, de boot deinde zwaar op en neer. Tot opeens de wind weg viel en de golven rustig werden. Alsof er niets was gebeurd, zaten we op een volstrekt stille zee. Alleen de dreigende wolkenluchten herinnerden aan het onweer. We reefden de zeilen en wachtten, naast elkaar. Het was het oog van de storm en ik bleef maar de einder afspeuren: waar duikt de wind straks weer op?

Als de juf praat…
Mijn dwingendste stilte was op de lagere school.  ‘Als de juf praat, houden de kindertjes hun mond’. Niets voor mij, maar ik was braaf en voegde me naar wat er van mij werd verwacht. Dus leerde ik om mijn enthousiaste expressies voor me te houden en vond ik school een gevangenis. Pas nu ik – de 40 al gepasseerd – vrijwillig in de schoolbanken zit, voel ik hoe leuk leren is. En ben ik stil uit respect voor mijn wijze docenten (en vraag ik ze de oren van het hoofd wanneer het maar kan).

Blote stilte
Mijn blootste stilte was op een mindfulnesstraining een paar jaar geleden. Onderdeel van de training was een hele dag in stilte door te brengen met de groep. Oefeningen doen, lunchen, buiten wandelen – allemaal zonder verbale interactie. Die dag werd ik me pijnlijk bewust hoe woorden ook een laagje zijn, een warme jas. Pas halverwege de dag zakte ik in de rust en voelde de stilte behaaglijk.

Mijn meest ontroerende stilte was en is de stilte voor en na muziek. Aan de piano, Benno – conferencier en chansonnier – in de bocht van de vleugel, het publiek zit. Spanning in de lucht en stilte voordat ik een nieuw stuk inzet. De eerste tonen klinken in mijn hoofd, ik concentreer me op het ritme, voel de sfeer van het stuk en dan nog even wachten.. Of na afloop, als het klaar is en de muziek wegsterft, die paar seconden dat je in de muzikale lijn kunt blijven hangen. Wunderbar.

Oorverdovende geluiden
Ooit was ik stil van verdriet, van verwondering, van herkenning, van eenzaamheid, van gekoesterde rust. En heel vaak was die stilte niet stil. Niet echt stil. Echt complete stilte kunnen we als mensen maar relatief kort aan. In Minneapolis in het Orfield Laboratorium is een stiltekamer. Met kunststof platen hebben ze een ruimte gecreëerd waarin 99,99% van het geluid wordt geabsorbeerd.* Er is niemand die het langer dan 45 minuten in die ruimte heeft volgehouden, want je hoort er alleen…jezelf. Je hartslag, je ademhaling, het ruisen van je bloed in je oren. Dat zijn oorverdovende geluiden als het er op aankomt.

Aanstaande zondag is de landelijke dag van de stilte. Zoek een fijn plekje waar je rust vindt, maar zoek niet per sé absolute stilte. Want zoals iemand mij op facebook schreef: “ik geniet het meest van stilte wanneer het me gebeurt zonder dat ik het opzocht”. In de stroom van het leven staat er af en toe iets stil. Opeens. Eventjes. En dan stroomt het leven weer door.

Er is nog plek op de stiltemiddag in Piith a.s. zondag – ik houd er mijn lezing over stilte in je hoofd. 13.30 uur – Laarderweg 65 – Bussum. Meld je graag even aan via mijn website.

* Bron: http://nos.nl/op3/artikel/359684-echte-stilte-dat-kun-je-helemaal-niet-aan.html

In je kop – uit je kop

Volgens de reisgids duurt de wandeling 4 uur. Dat is heen en terug. En inclusief een steile beklimming van zo’n 500 meter. De kinderen lopen steevast 5 haarspeldbochten voor op mij. Huppelend gaan ze de berg op. Ook als het glad is of rotsig en zelfs in dit bloedhete weer. We zijn op een van de mooiste plekken van Amerika: het national park Zion. Door de Mormonen in de 19e eeuw vernoemd naar het gewenste land, omdat ze verrast waren  een zo groene vallei te vinden na weken sjouwen door woestijn en kaal, droog land.

Grote hoogten en ongekende prestaties
Als ik geen stiefdochter van 16 had gehad die per sé en dan ook zeer nadrukkelijk deze berg op wilde, had ik hier waarschijnlijk niet gelopen. Dan hadden we gekozen voor een makkelijker wandeling. Ook mooi, maar minder uitdagend. Deze lieve en onverzettelijke puber wil altijd op de hoogste top, de smalste richel en de engste steen staan. Daarmee brengt ze ons tot grote hoogten en ongekende prestaties.

Om de hoek zie ik ze stil staan. Ze zullen daar al wel even zitten. Met water en een stukje chocola voor deze minder fitte dame. Het ongeduld druipt van haar gezicht. ‘Ga maar vast,’ zeg ik. Ze klautert verder, haar broer gemoedelijk in haar kielzog. Mijn spieren doen zeer, het voelt alsof ik mijn longblaasjes martel, mijn t-shirt is doorweekt en ik vermoed dat ik rood aanloop.

Bezige machine
Ik kom altijd boven, maar wel in mijn eigen tempo. En ik ben haar dankbaar. Tijdens dit soort wandelingen gebeurt er iets wonderlijks. Mijn hoofd is van nature een bezige machine. Er is van alles in opgeslagen. Agenda’s van mezelf en van familieleden, to-do-lijstjes, ideeën, meningen, zinloos getetter, flarden van boeken en films, gedachten aan gesprekken. Thuis doe ik er van alles aan om mijn hoofd af en toe een minuutje stil te krijgen. In bad gaan helpt, mediteren soms. Eigenlijk werkt het nog het best als ik me op iets anders concentreer. Een opdracht voor werk of studie, het schrijven van een blog. Dan is het niet stil in mijn hoofd, maar is alles wel gefocust en is er minder ruis. Maar echt stil? Nee, dat is het bijna nooit. En als ik slaap dan heb ik intensieve dromen en maak ik ook weer van alles mee.

Een pittige wandeling is een zegen. Ik heb al mijn energie nodig om te bedenken waar ik mijn voeten neer zal zetten. Suikervoorraden en bloed stromen naar mijn spieren, mijn hart en mijn longen. Mijn lichaam draait op volle toeren en blijkbaar zet dat mijn hoofd op een zalige reserve-stand. ‘Uit je kop’ noemt mijn man dat. Ik voel de aarde, geniet van de rode rotsen en het groen, ruik het dennenbos, snuif de wind op. En als beloning sta ik hijgend en breed lachend op de top. ‘Angels landing’ hebben de Mormonen het hier genoemd. Tribunes voor de engelen met uitzicht op de canyon.

Nu ben ik terug en ik verlang naar uit-mijn-kop-zijn. Ik zoek het zo vaak mogelijk op: fietsend tegen de wind in door de polder, wandelend door een groen eind-zomer-bos, vrijend met mijn lieve man. Dan voel ik mijn lijf, het beweegt, het doet, het tintelt, het leeft. Dat hoofd mag straks wel weer spelen!

P.S. Wat doe jij om uit je kop te komen en het piekeren en malen te stoppen? Kom naar mijn lezing met tips: ‘Stilte in je hoofd – naar focus in je gedachten en rust in je kop’ op 27 oktober om 14.00 uur, Laarderweg 65 in Bussum. Meer informatie vind je op mijn site.

Het (natuurkundige) antwoord van mijn man op vakantiestress

Kan iemand mijn hoofd even uitzetten?
Je bent uitgenodigd om een comfortabele houding in te nemen. Als Sander niet op tijd thuis is van Walibi, waar is dan het telefoonnummer om atletiek af te bellen? Even uit de bezigheden… Zullen we vanavond de kip opeten of de vis? ….uit de maalstroom te stappen. Zou de was al klaar zijn?  Even jezelf een plek te geven.. Oh, het is eindelijk mooi weer – dan kan ik zo wat aan de tuin doen. … jezelf ruimte te geven. Niet vergeten de pincode van mijn creditcard op te zoeken. Om even te stoppen met doen… Als de oudste maar niet vergeten is op school te vragen hoe het moet met haar boeken. …te zijn en te kijken…

Ja! Dat wil ik heel graag. Even stoppen met doen en zijn en kijken en kan iemand dan alsjeblieft ook even mijn hoofd uitzetten? Want nee, dit is geen merkwaardig overleg tussen twee personen om de dag voor te bereiden. Dit is een poging tot mediteren. (Een fantastische meditatie trouwens: leven in de maalstroom.) We gaan op vakantie. Ver weg. Mijn man gaat eerder weg, want hij heeft een conferentie voor zijn werk. De kinderen hebben toetsweek en weet ik veel wat voor uitjes. Tot het moment van vertrek is mijn eigen agenda overvol en er moet nog van alles geregeld.

Lijstjes tegen de vakantiestress
Ik maak lijstjes. ALLE spullen die mee moeten op reis. En dan verdeeld, want manlief neemt alvast een deel van de kampeerspullen mee (handig joh, dat hij sjouwt en ik geen idee meer heb wat waar is.) Een boodschappenlijst: zonnebrand, tandpasta, korte broeken voor hen die hoera 8 cm langer zijn dan vorige zomer en zonnebrillen voor hen die die vorig jaar zijn kwijt geraakt of hebben laten liggen. Ik schrijf een brief met aanwijzingen voor het huis, de dierentuin en de fietsen voor de lieve vriendin die op het huis past. Met een uitdraai van Google maps erbij, want ze is al een paar keer verdwaald in deze levervormige wijk met bijpassend lobjes-stratenpatroon. De perfectionist in mij vindt dat ik ook even moet aangeven waar het winkelcentrum is en wat de leuke fietsroutes zijn in de buurt.

Er is een overzicht van belangrijke dingen die we niet moeten vergeten: paspoorten, visa, verzekeringspapieren, hotelvouchers. Ik maak een notitie in de computer met wat er zakelijk af moet zijn voor we gaan. Het zijn een heleboel bijzonder saaie lijsten. Er naar kijken is niet leuk en zeker niet motiverend. De acties die er op staan uitvoeren, is niet sprankelend en gezellig zoals ik het zou willen, maar gehaast en onrustig. En wat het ergste is: de lijsten lijken geheel niet te helpen.

A-di-a-ba-tisch proces
Mijn man is een voorstander van lijsten. Hij maakt zelfs een handig programma aan (Evernote) waarin we de lijsten kunnen delen en synchroniseren met elkaar. Hij plant vooruit, denkt mee, kan ook jongleren in zijn hoofd met onze vier agenda’s, voelt zich betrokken bij de organisatie van de vakantie. Een heerlijke man. En tegelijk ben ik stikjaloers. Want hij blijft rustig. Hij reageert niet geïrriteerd of bozig zoals ik en moet zelfs om mij lachen. “Nee, natuurlijk is mijn hoofd niet vol,” zegt hij.

“Hoe doe je dat?” vraag ik. “Oh, ik zie dat geregel als een adiabatisch proces.” “Een wat?” “A-di-a-ba-tisch, dat is iets uit de natuurkunde. Dat zijn processen waarbij er geen warmte-uitwisseling is en daardoor ook geen wrijving.” Fijn zo’n natuurkundige als man. “Wat bedoel je nou?” “Dat we wel zien. We kunnen daar toch ook dingen kopen en regelen. Als het nodig is, komt het vanzelf op ons pad. Heb vertrouwen.” Ik kijk hem wat verbijsterd aan. En dan valt het kwartje.

Ik wens jou een zomer met veel warmte-uitwisseling met je familie en vrienden en met positieve wrijving. En als het gaat om het plannen en voorbereiden van je vakantie en de logistiek onderweg, wens ik je een adiabatische reis!

Laat het los en de magie neemt het over

Ongeveer elk half jaar organiseren wij bij ons thuis een open podium. Iedereen die iets ten gehore wil brengen, is van harte welkom. Er zijn thee, taart en wijn, meegebracht door de luisteraars. In de pauze happen we zuurstof in de tuin, want de woonkamer is niet gebouwd op bijna 40 bezoekers. Verrukkelijke zondagen zijn dit. Alsof we met z’n allen in een musical leven waarin iemand zomaar in een lied uitbarst.

Controle
Maar… elke keer maak ik me ook zorgen. Een maand of twee van te voren kondig ik de datum aan per mail en Facebook en dan wacht ik af wat er gebeurt. Mensen melden zich aan. We plannen repetities. Zoeken muziek in de bieb of op internet. De mooiste stukken en liedjes gaan door mijn handen. Langzaam vormt zich een programma, een idee over hoe de middag er uit zal zien. Maar daarmee komen ook de verwachtingen en vragen: wordt het een goed programma? Hebben de luisteraars het straks naar hun zin? Is het gevarieerd genoeg? Is er wel genoeg muziek, straks zijn we in een half uur klaar? Is het geschikt voor kinderen? Brengt iedereen wel genoeg lekkers mee of zullen we zelf nog iets halen? En natuurlijk: gaan de stukken die ik meespeel wel lukken? Steevast komt de control freak in mij naar boven en wil ik het hele open podium sturen, forceren en mijn wil opleggen.

Laat het los
Maar dat gaat niet. Musici melden zich tot een dag van tevoren aan en soms ook weer af. Een paar uur voor het begint, blijken twee zangers ziek. Er komt meer publiek dan verwacht… Nee, het open podium laat zich niet plannen. Na 6 keer een open podium organiseren, begin ik het een beetje te leren: laat het los! Want met de problemen komen ook de creatieve oplossingen. Ter vervanging van de zieken wil iemand wel twee extra liederen doen die we een half uur voor aanvang nog repeteren. We schuiven een beetje met het programma om het beter te laten passen. Buren dragen krukjes en klapstoelen aan. En er is altijd altijd eten en drinken in overvloed.

De uitvoering zelf is steevast een rij ontroerende momenten. Ouders die trots zijn op hun pianospelende zoon. Een buurman die zijn schroom overwint en voor het eerst voor publiek speelt. Een echtpaar dat prachtige liedjes vertolkt – hij speelt gitaar en zij zingt. We mogen zachtjes meezingen met ‘You’ve got a friend’ en ik pink een traantje weg. Veertig mensen om je heen die samen klinken. Een lied dat een vriend en ik samen doen, beweegt mensen tot luid gelach. Ik moet stoppen met piano spelen omdat ik zelf niet meer bij kom. De open gezichten, de vrolijkheid, het diepe geraakt zijn, de verbondenheid.

Inniger, echter en magischer
Zoveel kan ik plannen, zoveel beelden kan ik er bij maken in mijn hoofd… De werkelijkheid haalt mij altijd in. Het is altijd inniger, echter, magischer dan ik me had voorgesteld. Zo wil ik het hele leven wel. Als een constante stroom waar mijn bootje op dobbert. Dat ik alleen de oevers in de gaten hoef te houden en de rotsen als grenzen en randvoorwaarden. Dat ik zorg voor genoeg liefde, vriendschap en echt en geestelijk voedsel aan boord. En dat het verder stroomt, wel met een plan maar vooral met aandacht voor wat er is en wat we er met elkaar van maken.

Wat kost jou energie en wat geeft jou energie?

Dit is een deel uit mijn GRATIS e-book Zeven inspirerende vragen voor ambitieuze vrouwen.

Huppelend de deur uit
Ken je dat gevoel dat je na de ene activiteit huppelend de deur uit gaat en dat je na een andere juist bekaf bent? Zelf heb ik lang gedacht dat het een illusie is dat activiteiten energie op kunnen leveren. Ja, natuurlijk werd ik blij van pianospelen en van kletsen met goede vriendinnen. Maar werk? Nee, werk, dat kostte energie en dat leverde geld op. En dat was dat.

Nu weet ik dat het anders kan. Als je werk doet dat helemaal bij je past, geeft het energie en ga je in elk geval energie-neutraal naar huis, maar mogelijk zelfs opgeladen. Er wordt steeds meer onderzoek naar gedaan en het is inmiddels normaal om het over ‘energie’ te hebben als we het over werk en gezondheid hebben. (Want toen ik mijn bedrijf zeven jaar geleden M energie noemde, kreeg ik nog vaak de vraag of ik een nutsbedrijf was begonnen!)

Hoe zit het in jouw leven; werk en privé? Weet jij wat de energieslurpers zijn en wanneer je juist energie krijgt? Dat in kaart brengen en regelmatig meten, is een belangrijk onderzoek.

Hoeveel energie heb ik eigenlijk? 
Pak papier en een pen en zorg dat je een tijdje ongestoord kunt werken.
Schrijf onder elkaar alle activiteiten die je uitvoert; dagelijks, wekelijks of maandelijks – het gaat er om dat al je activiteiten op de lijst komen. Denk aan de activiteiten op je werk (vergaderen, rapporten lezen, adviezen schrijven,…) en thuis (hobby’s, sport, dingen die je doet met je partner en/of kinderen,…) en ook activiteiten zoals afwassen en administratie. Wees concreet; benoem projecten op je werk en soorten vergaderingen. Het mag een heel uitgebreide lijst worden.

Geef nu per activiteit aan of het je veel (++) of een beetje (+) energie geeft of dat het je veel (–) of een beetje (-) energie kost.  
 
Neem vervolgens een groot vel papier en verdeel dit in 2 kolommen. Zet in de linkerkolom de activiteiten die je energie kosten. In de rechterkolom komen de activiteiten die je energie geven. Zet bovenaan de activiteiten met ++ en — en de andere activiteiten daar onder.

Kijk eens naar het overzicht. 
~ Wat valt je op? 
~ Zijn er genoeg activiteiten die je opladen?
~ Is de afwisseling tussen activiteiten die energie kosten of geven ok?

Misschien komen er al meteen aanpassingen in je op die je kunt doen om energieslurpende activiteiten minder belastend te laten zijn of energiegevende activiteiten juist ruimte te geven.

Ik heb zelf hardhandig moeten leren dat het voor mij niet werkt, zoals het voor veel anderen werkt. Omdat ik de dingen intens beleef, kosten ze vrij veel energie en ik heb veel behoefte aan tijd alleen om mezelf op te laden. Inmiddels heb ik dat aardig in beeld voor mezelf en houd ik rekening met mijn behoeften in mijn planning. Dat heeft me veel opgeleverd. Ik doe de dingen die ik graag doe met focus en mijn relaties met anderen zijn verdiept omdat ik ook hen met volledige aandacht tegemoet kan treden. Hoeveel energie heb jij eigenlijk?

Waarom perfectionisme NU de deur uit kan

Het braafste meisje van de klas
Sinds m’n achtste werk ik er keihard aan: het braafste meisje van de klas zijn. En ook jaren van ontspanningsoefeningen, lichaamswerk, meditatie, zijnsgericht bezig zijn, hebben mij daar niet van afgeholpen zo bleek kort geleden maar weer. Voor mijn opleiding medische basiskennis slaagde ik cum laude. ‘Wow’, zeiden mijn klasgenoten en de felicitaties vlogen om mijn oren. ‘Was dat nou echt nodig, Marije?’ dacht ik bij mezelf. Maar als ik ergens aan begin, lijkt iets in mij het wel over te nemen. Een duiveltje dat me aanspoort dat het beter, mooier, aansprekender kan. Zelfs een eenvoudige mail neem ik door op leesbaarheid en spelfouten. Eten moet lekker zijn. De was netjes opgehangen. En werk natuurlijk helemaal. Ik blijf schaven en verbeteren. Alleen als het echt niet anders kan, neem ik genoegen met minder. Het is natuurlijk prachtig om de dingen met zoveel aandacht te doen en te willen excelleren. Maar het levert vaak ook zoveel stress op. Veertig ben ik nu en ik doe nog steeds de hele dag m’n stinkende best. Daarom voor mezelf en misschien ook voor jou:

Marije’s anti-perfectionisme pleidooi
Als goed genoeg mag zijn 

De natuur is ook niet perfect
Ja! Het is lente. Eindelijk ging ik afgelopen week de tuin in om bladeren te harken en rond te kijken. Het voelde als het begroeten van oude bekenden. Oh ja, de kamperfoelie: die zullen we al wel snel moeten snoeien en hé de phloxen komen omhoog. Ik moedigde het rozenstruikje aan dat ik vorig jaar nieuw had geplant en vertelde de hortensia’s dat ze niet moeten overdrijven. Dit jaar houd ik het pad in de tuin graag vrij. Heb je ooit gezien hoe de natuur het regelt? Alle blaadjes zijn van een andere vorm en grootte. En de tulpen die ik zelf gepland heb, hebben gekke krulstengels of gescheurde blaadjes. Bovendien is onvoorspelbaar waarom de ene bol wel uitkomt en de andere niet. De natuur koestert al haar kinderen.

Even struikelen helpt bij het leren lopen
Ooit een peuter gezien die het lopen of spelen wilde perfectioneren? Dit blog schrijf ik bij voorkeur in The Strawberry Lounge in Bussum. Een gezellig tentje waar ik kind aan huis ben en ze mij direct een grote pot Ginger Lemon-thee voorzetten met koekjes. Het is bovendien child-proof. Mijn stiefkinderen zijn te oud voor poppenhuizen en hobbelpaardjes, maar ik word heel blij van die koters tussen 0 en 5 die door de ruimte hollen, met speelgoed gooien en je met grote ogen aanstaren. Regelmatig valt er eentje om. Zo hup. Billen op de vloer. Even krijsen en weer doorgaan. Ik geef toe dat wij niet meer zo dicht bij de grond leven, maar we kunnen nog wat leren van kinderen. Vallen en opstaan geeft zelfvertrouwen.

Misbaksels leiden tot bijzondere ontdekkingen
Heel veel uitvindingen zijn ontstaan uit mislukkingen. De perfectionisten onder ons zouden bijvoorbeeld de lijm die we nu gebruiken voor post-its hebben weggegooid. De uitvinder was van plan om een heel sterke lijm te maken en wist in eerste instantie ook niet wat hij aan moest met dit merkwaardige ik-plak-wel-en-toch-ook-weer-niet-product. Bewaar je misbaksels, leg ze op een plank voor ‘je weet maar nooit’.

Perfectionisme leidt tot een lagere productiviteit
Als je gericht bent op wat er fout kan gaan en je het altijd goed wilt doen, komt er maar weinig uit je handen. Psychotherapeute Susan Forward beschrijft hoe de perfectionist gevangen zit in de 3 V’s: volmaaktheid, verschuiven, verlamming. Omdat jij of anderen hoge verwachtingen hebben van wat je doet (volmaaktheid), stel je belangrijke taken uit (verschuiven) en kom je uiteindelijk tot niets meer (verlamming). Ah! Niet handig.

Perfectionisme is dodelijk voor spontaniteit
Want er moet immers eerst een kritische blik over heen voor je het kunt gaan doen.. Saai!

Perfectionisme is uitgaan van wat anderen verwachten
In onze samenleving geloven we graag dat alles maakbaar is en lijkt perfectie dicht bij. Maar het beeld waar je aan probeert te voldoen is per definitie subjectief. Anita Larkens zegt in De volmaakte vrouw: ‘als perfectionisme voortkomt uit een sterk zelfbewustzijn, dan kan dat alleen maar in je voordeel werken. Maar als je het stemmetje in je hoofd gehoorzaamt, dat zegt: “Alleen als ik doe wat anderen van mij verlangen, ben ik het waard om van te houden”, dan is de kans groot dat je steeds ongelukkiger wordt.’ I rest my case.

Ook last van perfectionisme bij het realiseren van jouw ambities? Neem eens contact op voor een GRATIS intakegesprek. Meer informatie vind je hier.

Ps. Voor de scherpe lezer: dit blog verschijnt een dag later dan gepland. Dat kwam uiteraard niet door mijn verlammende perfectionisme… Haha! 

Bronnen:
Toxic Parents van Susan Forward
De volmaakte vrouw. Werk, succes en identiteit van Anita Larkens
3D post-it

Vijf voortreffelijke tips van je puber

De afgelopen Paasvakantie had ik alle tijd om weer eens mijn schatten van (stief-)pubers te observeren. Jee. Af en toe ergerde ik me groen en geel. Het leven draait alleen om hen, lijkt het wel. Ik voelde me een hotel, een cateringbedrijf, een wasserette en een taxiservice. Ineen. En tegelijk was ik stikjaloers. Laat één ding helder zijn: ik wil niet terug naar mijn puberteit. Voor geen goud. Het was nou niet de gelukkigste tijd van mijn leven. Maar als ik naar die twee jonge mensen kijk, zie ik ook een aanstekelijk egoïsme, naïef enthousiasme en het gevoel dat de wereld aan je voeten ligt: daar kan ik wel wat van leren!

1. Verdoe je tijd
‘Vannacht heb ik 13 uur geslapen, Marije!’ Toegegeven, bij pubers is de interne klok nog niet afgesteld. Het hormoon- en zenuwstelsel is nog compleet in de war. Mijn interne klok staat om 7.25. Stipt. En soms probeer ik het – stug blijven liggen, nog even mijn ogen dicht doen, maar meestal lukt dat niet. Dan roepen de verantwoordelijkheden. Pubers kunnen het. Zonder schuldgevoel uitslapen. Uren uit het raam staren, liggen op bed zonder iets te doen: zij kunnen zich volledig over geven aan de leegte. Heerlijk. Het hoeft van mij geen uren, maar af en toe tien minuutjes niets doen, is een weldaad.

2. Laat de boel de boel
Om mijzelf te beschermen, heb ik afgesproken dat de kamers van de kinderen een no-go-area zijn. Ik stop met schoonmaken voor hun drempels en roep alleen op zaterdag ‘zou het niet fijn zijn om je kamer weer eens op te ruimen?’ Alles ligt op de grond. Schone was, maar ook vieze sokken en bh’s. Schoolspullen, boeken, pennen en papieren. Daartussen liggen een opengeklapte laptop, i-pad, i-pod, i-phone en wat er nog meer aan i te krijgen is. Ik zou er direct op gaan staan, maar om de een of andere reden is hun laveervermogen beter afgesteld. Soms doe ik – als ze naar school zijn – zo’n kamerdeur open en kijk ik er naar. En dan vraag ik me hardop af waarom ik van mezelf alles moet opruimen en schoonmaken voordat ik ga doen wat ik graag doe…

3. Ga op in wat je doet
Vooral mijn stiefzoon is hier goed in. Hij vertrouwt er volledig op dat ik hem waarschuw dat hij naar judo / pianoles / scouting / school moet. Hij zit met zijn koptelefoon op achter de computer en kijkt me trouwhartig aan als ik op zijn schouder tik. ‘Oh, moet ik weg? Ok.’ Als we er niet zijn, kunnen ze het prima zelf. Maar als we er wel zijn – dan kun je het gerust aan de volwassenen overlaten om de klok in de gaten te houden. Ga ik ook eens aan mijn man vragen, of hij me wil waarschuwen wanneer ik weg moet en dan even buiten de tijd werken.

4. Neem de tijd
Mijn stiefdochter heeft een heel eigen badritueel. Eerst gaat ze lang douchen. De radio gaat mee en staat op hard meezingen. Dan föhnt ze een half uur haar haren. De radio gaat een standje hoger. Soms gaat ze in bad. ‘Zo fijn,’ zei ze laatst, ‘ik heb een maskertje gedaan voor mijn handen en mijn gezicht. Voor het begin van de voorjaarsvakantie.’ Oeps. De laatste keer dat ik tijd had voor een maskertje was tijdens onze zomervakantie. Correctie: de laatste keer dat ik tijd NAM voor een maskertje was zo lang geleden.

5. Voer diepe discussies over het leven en het lot
Mijn man en ik genieten er vooral van als de kinderen met vrienden en vriendinnen om de tafel zitten en een boom opzetten over het leven, het lot, de dood, de wereld… Er spreekt al veel intelligentie uit, maar ook een heerlijke naïviteit en vooral het weten dat ze hun hele leven voor zich hebben. Alles kan, alles mag en de wereld zit op hen te wachten. Met regelmaat te zakken in een staat van ongebreideld vertrouwen en openheid: dat wens ik iedereen toe.

Mindfulness door pubers – daar komt het eigenlijk op neer. Veel plezier!

Een minuut stilte in de trein?

(geplaatst in de Bussumse Krant, 12 oktober 2011)

Je bent gewoon het perron afgelopen. De trap afgesjokt naar de rails en op de houten bielzen gaan zitten. Misschien heeft iemand nog naar je geroepen. Ook al was de stoptrein net geweest, er staan altijd wel mensen op het perron van dat kleine stationnetje. Een van hen heeft vast iets gezegd. Je geprobeerd te wijzen op de schoonheid van het leven. Zo’n warme nazomerdag, de bladeren kleuren al, voel je de opgewektheid van een maandagmorgen? Of maakte dat je keuze juist overtuigder?

Ik hoorde je voor het eerst toen de trein je aanraakte. Een afgrijselijk geluid, net alsof we door een immense bak grint reden. Ik wist niet dat een lichaam zo kon klinken. Pas later besefte ik me dat toen je leven onder onze voeten door glipte.

We hadden ruim de tijd om over jou na te denken terwijl de geoliede machine Lees meer

Maak een lijstje van geluk

Een zomer zeilde ik met vrienden over de Atlantische Oceaan. Tijdens mijn wacht lag ik op m’n rug op een van de bankjes in de kuip en ik keek naar een geweldige sterrennacht. Zo stralend helder dat je zelfs de nevels van de melkweg kon waarnemen. En ik bedacht hoeveel dierbare mensen er om me heen zijn, hoeveel herinneringen om te koesteren en dat er zoveel is om dankbaar voor te zijn.

Als je wilt kun je zelf ook deze oefening doen. Ga ergens zitten waar je een tijdje ongestoord kunt zijn. Zorg dat je rustig en ontspannen bent, bijvoorbeeld door een paar keer diep adem te halen. Schrijf gedurende tien minuten alles op waarvoor je dankbaar bent. Alles dat in je opkomt. Je gezondheid, de mensen om je heen, je huis, de kinderen, een boterham met die lekkere oude kaas van de markt. Klein of groot, alles wat je koestert. Ook al komt er niets naar boven, blijf rustig zitten, er borrelt vanzelf wel weer wat op.
Koester dit lijstje, kijk ernaar wanneer je je onrustig, boos of ongelukkig voelt.